Τι είναι το E171
Το E171 είναι το διοξείδιο του τιτανίου: μια έντονα λευκή ορυκτή χρωστική που κάνει τα τρόφιμα να δείχνουν πιο λευκά και αδιαφανή. Δεν έχει κανέναν θρεπτικό ρόλο, και από το 2022 δεν επιτρέπεται πια στα τρόφιμα της ΕΕ.
Για χρόνια το έβρισκες σε γλυκά, τσίχλες, διακοσμήσεις ζαχαροπλαστικής και λευκές σάλτσες ή επικαλύψεις. Η δουλειά του ήταν καθαρά εμφάνιση: πιο λαμπερό λευκό, πιο «γεμάτο» χρώμα. Ένα μέρος του αποτελείται από νανοσωματίδια, κάτι που έπαιξε ρόλο στην επαναξιολόγησή του.
Επειδή είναι ορυκτό και όχι ζωικό ή φυτικό προϊόν, είναι κατάλληλο για vegan και δεν περιέχει γλουτένη. Το πρόβλημα με το E171 δεν ήταν ποτέ η προέλευσή του· ήταν η ασφάλειά του όταν τρώγεται.
Γιατί απαγορεύτηκε
Τον Μάιο του 2021 η EFSA κατέληξε ότι το E171 «δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ασφαλές» ως πρόσθετο τροφίμων, επειδή δεν μπορούσε να αποκλειστεί ανησυχία για γονοτοξικότητα, δηλαδή βλάβη στο γενετικό υλικό.
Το κρίσιμο σημείο είναι τι σημαίνει αυτό. Η EFSA δεν απέδειξε ότι το E171 βλάπτει· δεν μπόρεσε να αποκλείσει ότι βλάπτει. Χωρίς αυτό, δεν ήταν δυνατό να οριστεί ασφαλές επίπεδο ημερήσιας πρόσληψης, και ένα πρόσθετο χωρίς ασφαλές επίπεδο δεν έχει θέση στη λίστα των εγκεκριμένων.
Η Επιτροπή ακολούθησε με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2022/63, που αφαίρεσε το E171 από τα επιτρεπόμενα πρόσθετα τροφίμων. Μετά από εξάμηνη μεταβατική περίοδο, από τις 7 Αυγούστου 2022 δεν επιτρέπεται σε τρόφιμα που παράγονται στην ΕΕ. Προϊόντα που ήταν ήδη νόμιμα στην αγορά πριν από εκείνη την ημερομηνία μπορούσαν να πωλούνται έως την ελάχιστη διάρκεια διατήρησής τους.
Πού μπορεί να το συναντήσεις ακόμη
Η απαγόρευση αφορά μόνο τα τρόφιμα στην ΕΕ. Τα φάρμακα, τα καλλυντικά και τα τρόφιμα που φτιάχνονται για άλλες αγορές ακολουθούν άλλους κανόνες.
Φάρμακα: ο ίδιος Κανονισμός 2022/63 κράτησε προσωρινά το διοξείδιο του τιτανίου στις χρωστικές που επιτρέπονται στα φάρμακα, εν μέρει για να μη δημιουργηθούν ελλείψεις μέχρι να βρεθούν εναλλακτικές. Γι’ αυτό μπορεί να το δεις στο φύλλο οδηγιών ενός χαπιού.
Οδοντόκρεμες, καλλυντικά, αντηλιακά: ρυθμίζονται χωριστά και δεν καλύπτονται από την απαγόρευση στα τρόφιμα. Εκεί δεν γράφεται ως E171 αλλά ως «CI 77891» ή «Titanium Dioxide». Στα αντηλιακά λειτουργεί ως φίλτρο UV.
Τρόφιμα εκτός ΕΕ: στις ΗΠΑ το διοξείδιο του τιτανίου παραμένει εγκεκριμένη χρωστική τροφίμων, έως 1% κατά βάρος. Σε συσκευασίες που δεν φτιάχτηκαν για την ευρωπαϊκή αγορά μπορεί να εμφανίζεται ως «Titanium dioxide», «Color» ή με τον διεθνή αριθμό INS 171.
Αν το βρεις σε τρόφιμο στο ράφι
Ένα τρόφιμο που πωλείται σήμερα στην ΕΕ δεν θα έπρεπε να περιέχει E171. Αν το δεις στη λίστα συστατικών, είναι είτε παλιό απόθεμα εντός της ημερομηνίας του είτε προϊόν που δεν προοριζόταν για την ευρωπαϊκή αγορά.
Ψάξε στη λίστα για «E171», «διοξείδιο του τιτανίου» ή «titanium dioxide». Σε εισαγόμενα προϊόντα με αγγλική μόνο ετικέτα, έλεγξε και για «INS 171» ή «Colour 171». Συνήθεις υποψήφιοι είναι εισαγόμενα γλυκά, καραμέλες, τσίχλες και διακοσμητικά ζαχαροπλαστικής.
Στην Ελλάδα, την ασφάλεια και τη σήμανση των τροφίμων ελέγχει ο ΕΦΕΤ (Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων), και εκεί μπορείς να αναφέρεις ένα προϊόν που πιστεύεις ότι δεν συμμορφώνεται. Κράτα φωτογραφία της ετικέτας και του σημείου πώλησης.
Πώς το διαβάζει το Ingredo.app
Το ίδιο υλικό κρίνεται διαφορετικά ανάλογα με το αν το τρως ή το βάζεις στο δέρμα σου, γιατί η γνώμη της EFSA αφορά την κατάποση.
Σε τρόφιμο: πρόσθετο υψηλού κινδύνου
- Το E171 σημειώνεται ως πρόσθετο υψηλού κινδύνου, με την πηγή της EFSA και του Κανονισμού 2022/63.
- Ένα τρόφιμο που το περιέχει δεν μπορεί να πάρει βαθμολογία πάνω από 49, όσο καλά κι αν είναι τα υπόλοιπα συστατικά του.
Σε καλλυντικό ή αντηλιακό: χωρίς ποινή
- Ως CI 77891 σε κρέμα, μακιγιάζ ή αντηλιακό δεν αφαιρεί πόντους, επειδή στα καλλυντικά ρυθμίζεται από τον δικό του κανονισμό, σε επιτρεπτά επίπεδα.
- Η βαθμολογία ενός καλλυντικού δεν χρησιμοποιεί τις κατηγορίες κινδύνου των προσθέτων τροφίμων· αυτές μετρούν τι τρως, όχι τι απλώνεις.
Συχνές ερωτήσεις
Ναι. Το διοξείδιο του τιτανίου είναι ορυκτή χρωστική, όχι ζωικό ή φυτικό προϊόν, άρα είναι κατάλληλο για vegan και δεν περιέχει γλουτένη. Ο λόγος που απαγορεύτηκε στα τρόφιμα της ΕΕ είναι η ασφάλεια, όχι η προέλευσή του.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2022/63 ανακάλεσε την έγκρισή του. Μετά από εξάμηνη μεταβατική περίοδο, δεν επιτρέπεται σε τρόφιμα που παράγονται στην ΕΕ από τις 7 Αυγούστου 2022· προϊόντα που ήταν ήδη στην αγορά μπορούσαν να πωλούνται έως την ελάχιστη διάρκεια διατήρησής τους.
Το 2021 η EFSA κατέληξε ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί ανησυχία για γονοτοξικότητα (πιθανή βλάβη του DNA), οπότε δεν ήταν δυνατό να οριστεί ασφαλές επίπεδο ημερήσιας πρόσληψης.
Ναι. Στις ΗΠΑ παραμένει εγκεκριμένη χρωστική τροφίμων βάσει του 21 CFR 73.575, έως 1% κατά βάρος του τροφίμου. Γι’ αυτό μπορεί να το βρεις σε προϊόντα που δεν φτιάχτηκαν για την ευρωπαϊκή αγορά.
Η απαγόρευση της ΕΕ αφορά μόνο τα τρόφιμα. Οδοντόκρεμες, καλλυντικά και αντηλιακά ρυθμίζονται χωριστά και δεν καλύπτονται από αυτήν, ενώ ο Κανονισμός 2022/63 κράτησε προσωρινά το διοξείδιο του τιτανίου ως χρωστική στα φάρμακα.